Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της σύγχρονης ελληνικής κυπριακής ιστορίας αποτελεί το κίνημα «Οι Γυναίκες Επιστέφουν». Ένα λαϊκό ακομμάτιστο κίνημα, που δημιουργήθηκε από γυναίκες που κουράστηκαν να υπομένουν καρτερικά τα ραπίσματα του κατακτητή και πήραν τη μοίρα τους στα χέρια τους. Έναν χρόνο μετά την παράνομη τουρκική εισβολή στο νησί μας, ξεσπιτωμένες και ξεριζωμένες, γυναίκες και μανάδες σκοτωμένων και αγνοουμένων, γυναίκες που είδαν τον κόσμο τους να γκρεμίζεται, συναντήθηκαν με έναν μόνο σκοπό. Να αγωνιστούν για την Απελευθέρωση του τόπου μας, δίνοντας δυναμικά το παρόν τους σε μεγαλειώδεις αλλά ειρηνικές πορείες εντός και εκτός Κύπρου. Επικαλούμενες το δικαίωμα των προσφύγων για επιστροφή στα σπίτια τους, αλλά και γενικότερα όλων των πολιτών να κινούνται ελεύθερα, ζώντας κατ’ επιθυμία και όχι όπου επιβάλλεται με όπλα, ξεκίνησαν τη δράση τους.
Η πρώτη πορεία έγινε στις 20 Απριλίου 1975, όπου 30 χιλιάδες Κύπριες, μαζί με προσωπικότητες από όλο τον κόσμο, με πιο γνωστές τη Δομνίτσα Λανίτη, τη Μελίνα Μερκούρη και τη Μαργαρίτα Παπανδρέου, πραγματοποίησαν την πορεία προς την Αμμόχωστο, που έφτασε μέχρι το κατοχικό οδόφραγμα στη Δερύνεια. Κύρια ηγετική μορφή στο άτυπο οργανωτικό σχήμα της πρωτοβουλίας ήταν η ογκολόγος γιατρός Χέλεν Σωτηρίου. Οποιαδήποτε σκέψη για χρήση βίας κρατήθηκε μακριά. Με κεντρικό σύνθημα το «Welcome in peace», απώτερος στόχος ήταν να αναδειχθεί στην διεθνή κοινότητα ότι το πρόβλημα στην Κύπρο το δημιουργούσε η παρουσία του τουρκικού στρατού. Οι γυναίκες ήρθαν αντιμέτωπες με τους άντρες των Ηνωμένων Εθνών και ζήτησαν να εφαρμοστούν τα ψηφίσματα για επιστροφή της περιουσίας των προσφύγων στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους, αλλά δεν εισακούσθηκαν και η πορεία ανεκόπη.
Για δώδεκα ολόκληρα χρόνια, παρακολουθώντας τις άκαρπες διαπραγματεύσεις, την παράνομη ανακήρυξη του ψευδοκράτους και με εναλλασσόμενες την ελπίδα και την απελπισία, οι γυναίκες αποφασίζουν ότι ήρθε και πάλι η ώρα για δράση. Με σκοπό τους, την επαναφορά του κυπριακού δράματος στην επικαιρότητα, οργανώνουν στις 14 Ιουλίου 1987, μια πιο δυναμική πορεία προς τον Άρωνα. Αψηφώντας σχεδόν ολόκληρο τον πολιτικό κόσμο και τον τύπο που τοποθετήθηκαν εναντίον τους, 300 γυναίκες δηλώνουν παρούσες και προσπαθούν ειρηνικά να σπάσουν τη γραμμή του Αττίλα. Με σύμβολό τους λευκά λάβαρα υψώνουν άοπλες το ανάστημά τους και περνούν για πρώτη φορά στη νεκρή ζώνη πριν ανακοπούν με τη βία από «ειρηνευτές».
Λίγους μήνες αργότερα, στις 22 Νοεμβρίου 1987, χίλιες γυναίκες επιστρέφουν ξανά παραμένοντας συγκεντρωμένες στον στόχο τους, να σπάσουν τον κλοιό του κατακτητή, αυτή τη φορά στον Άγιο Παύλο. Ο τότε ψευδοηγέτης των κατεχομένων, Ραούφ Ντενκτάς, απείλησε πως αν χρειαστεί θα σκοτώσει τις γυναίκες, αν αυτές περνούσαν στην κατεχόμενη περιοχή. Με μόνα όπλα τα πόδια τους που θα τις οδηγούσαν στα σπίτια τους, πέρασαν τις δυνάμεις των Ηνωμένων Εθνών, έκοψαν τα συρματοπλέγματα και βρέθηκαν σε ένα επανδρωμένο τουρκικό φυλάκιο της ΤΟΥΡΔΥΚ. Με τα όπλα στραμμένα κατά πάνω τους, επιλέγουν να καθίσουν στο χώμα που τις γέννησε, και με κλαδιά ελιάς στο χέρι τραγούδησαν στην σκλαβωμένη μας πατρίδα «Στρατοί οι γιοί μου και τ’ αγγόνια μου και θα σε λευτερώσουν». Με τη δύση του ήλιου, αποφάσισαν να αποχωρήσουν αλλά έδωσαν όρκο πως «Θα γυρίσουμε ξανά, και θα είμαστε σαν τις ελιές που είναι ριζωμένες βαθιά στη γη. Την επόμενη φορά θα είναι για πάντα».
Ο αγώνας όμως δεν μπορούσε να περιοριστεί μόνο στην Κύπρο και έτσι στις 13 Ιουλίου 1988, μετά από επίσημη ανακοίνωση για την επίσκεψη του τότε Τούρκου πρωθυπουργού, Τουρκούτ Οζάλ, στην Αθήνα, οι γυναίκες κινητοποιούνται. Η σκέψη πως ο Οζάλ θα επισκεπτόταν τον ιερό βράχο της Ακρόπολης και εκείνες δεν μπορούσαν να μεταβούν στα σπίτια τους τις εξόργιζε. Συνεπώς, 100 περίπου γυναίκες κατέλαβαν συμβολικά την Ακρόπολη, με μια άκρως εντυπωσιακή ενέργεια.
Ακολούθησαν, στις 19 Μαρτίου 1989 δύο πορείες στα Λύμπια και στην Άχνα, που ήταν και μαχητικότερες, αλλά και μαζικότερες. Στα Λύμπια, 7 χιλιάδες γυναίκες πραγματοποίησαν ανάβαση προς τον λόφο που βρίσκεται το εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού, όπου ψευδοαστυνομικοί φέροντας ρόπαλα τις κτυπούσαν και τις έσπρωχναν για να τις εμποδίσουν να προχωρήσουν στο εσωτερικό της εκκλησίας. Το απεχθές πρόσωπο του τουρκικού στρατού δεν μπόρεσε να κρυφτεί, αφού παρόλο που οι γυναίκες κάθισαν στο έδαφος, προσέφεραν κλαδιά ελιάς και ελευθέρωσαν δύο περιστέρια, εκείνοι συνέχισαν να ασκούν βία και όσες αντιστέκονταν συλλαμβάνονταν.
Στην πορεία προς την Άχνα, ορισμένες γυναίκες που είχαν διανυχτερεύσει από το προηγούμενο βράδυ στην περιοχή Κάβο Γκρέκο, μεταφέρθηκαν με λεωφορεία και κρύφτηκαν σε ένα πορτοκαλεώνα. Από εκεί, περίμεναν το σήμα από τον ασύρματο, «Έρχεται ο Γιώργος» ότι δηλαδή όλα τα λεωφορεία έχουν ξεκινήσει και το σχέδιο μπορεί να συνεχίσει. Οι γυναίκες κατάφεραν να σπάσουν τον κατοχικό κλοιό και μέσα σε μοναδική συγκινησιακή φόρτιση, μια μεγάλη ομάδα μπήκε στο ερειπωμένο χωριό και έφτασε στον λεηλατημένο ναό της Αγίας Μαρίνας, όπου έψαλλε τον Ακάθιστο Ύμνο. Κατά την αποχώρησή τους, ακόμη μια ομάδα γυναικών συνελήφθησαν.
Οι συλληφθείσες και των δύο πορειών, στο σύνολό τους 53 γυναίκες, μεταφέρθηκαν στην κατεχόμενη Λευκωσία όπου ανακρίθηκαν και τους ζητήθηκε να αναγνωρίσουν την «ΤΔΒΚ», κάτι που δεν έπραξε καμία. Μέχρι τα μεσάνυχτα αφέθησαν όλες ελεύθερες.
Οι γυναίκες που ένωσαν τα βήματά τους ενάντια στην καταπάτηση του τόπου μας, αφύπνισαν την ελπίδα για επιστροφή στις ελληνικές ψυχές των Κυπρίων. Κατάφεραν τη διεθνοποίηση του κυπριακού προβλήματος και εξασφάλισαν σημαντικά ψηφίσματα συμπαράστασης στον αγώνα τους. Καρπός των γυναικείων πορειών ήταν και η δικαστική προσφυγή της Κερυνειώτισσας Τιτίνας Λοϊζίδου, κατά της Τουρκίας στο ΕΔΑΔ. Οι εμπειρίες της στις πορείες και κατά τη σύλληψη από τα κατοχικά στρατεύματα αποτέλεσαν το μαρτυρικό υλικό στην κατάθεσή της.
Εκείνα τα λίγα μέτρα που κατάφεραν να προχωρήσουν οι γυναίκες, αντιπροσωπεύουν όλη την κατεχόμενη γη μας. Κάθε βήμα που έγινε ήταν και μία προσπάθεια αποφυγής μελλοντικής αιματοχυσίας. Οι πορείες σταμάτησαν, αλλά οι γυναίκες δεν ξέχασαν ποτέ τα αιτήματά τους, με τον τελικό στόχο να παραμένει ακόμη και σήμερα η μόνη επιλογή. Απελευθέρωση η μόνη λύση. Αν θέλουμε όμως να λευτερωθούμε πρέπει να γίνουμε Σπαρτιάτισσες και Σουλιώτισσες. Η κόκκινη ημισέληνος στον Πενταδάκτυλο, σύμβολο της κατοχής, είναι ο βραχνάς που πνίγει την ελπίδα για το μέλλον του Ελληνισμού του νησιού μας. Εμείς «Δεν ξεχνούμε». Η Κύπρος δεν είναι χτες και σήμερα. Η Κύπρος είναι για πάντα. Και για πάντα θα είναι δική μας, για πάντα θα είναι Ελληνική.
Γραφείο Τύπου
Π.Ε.Ο.Φ Θεσσαλονίκης
