Έπειτα από πολυήμερες διαπραγματεύσεις, εξέδωσε εν τέλει αποφάσεις σχετικά με την αντιμετώπιση του οικονομικού προβλήματος που δημιουργεί η κρίση του κορωνοϊού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών (Eurogroup) της Πέμπτης 9 Απριλίου 2020.

Η απόφαση είναι να διατεθούν προσωρινά 540 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο της πανδημίας του κορωνοϊού και θα προσφέρεται αποκλειστικά για υγειονομικούς σκοπούς. Ακολούθως, τα κράτη μέλη, ό,τι βοήθεια λάβουν από τον Πιστωτικό Μηχανισμό Σταθερότητας, θα είναι με όρους, κάτι που ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ολλανδός Υπουργός Οικονομικών, Μάρκ Ρούτε.

Αρχικά, πρέπει να αναφερθεί ότι το πακέτο των μέτρων των 540 δις. είναι πλήρως ανεπαρκές. Επίσης, το πλέον σημαντικό που πρέπει να αναφερθεί είναι ότι από αυτό το πακέτο, μόλις τα 27.7 δισεκατομμύρια αποτελούν ενίσχυση της οικονομίας των χωρών της Ευρωζώνης. Από αυτά, τα 2.7 αποτελούν άμεση ενίσχυση της οικονομίας (ποσοστό της τάξης του 0.03% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης) και τα υπόλοιπα 25 δις. διατίθενται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για δανειοδοτήσεις σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις άμεσα. Τα 25 δις. της Τράπεζας Επενδύσεων αποτελούν εγγυήσεις για αύξηση σε 200 δις. για δανειοδοτήσεις που όμως αυξάνουν το δημόσιο χρέος και δεν θα διατεθούν τώρα.

Τα υπόλοιπα μέτρα αποτελούν δανειοδοτήσεις επί δανειοδοτήσεων. Εξασφαλίστηκε πρόσβαση σε πιστοληπτική γραμμή του ESM, που μπορεί να φτάσει τα 240 δις., της τάξης του 2% κάθε κράτους-μέλους. Τα δάνεια προστίθενται στο δημόσιο χρέος και μπορούν να δαπανηθούν μόνο για την υγεία. Αυτή η πιστοληπτική γραμμή θα διαρκέσει όσο και η πανδημία. Τα τελευταίο μέτρο αφορά 100 δις. του προγράμματος SURE, που είναι πιστοληπτική γραμμή και διατίθεται για τη στήριξη των ανέργων σε χώρες με υψηλή ανεργία (στην Ελλάδα το ποσοστό ανεργίας είναι της τάξης του 22%). Τα κονδύλια του προγράμματος SURE είναι επίσης δάνεια και επίσης προστίθενται στο δημόσιο χρέος.

Μετά την κρίση, τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να τιμήσουν το Σύμφωνο Σταθερότητας της ΕΕ, δηλαδή το έλλειμμά τους να μην ξεπερνά το 3% και το δημόσιο χρέος τους το 60%. Το δημόσιο χρέος των κρατών όμως θα ξεπερνά το ποσοστό που απαιτείται, καθώς μέσω των πιστοληπτικών γραμμών θα αυξάνεται το δημόσιο χρέος και το έλλειμμα αυξάνεται λόγω της τεράστιας οικονομικής ύφεσης που θα υποστεί η χώρα μας. Με το πέρας της πανδημίας, οι χώρες θα κληθούν να μειώσουν τα ελλείμματά τους στα ποσοστά που απαιτούνται, κάτι που συνεπάγεται με έκτακτες εισφορές, μειώσεις μισθών, κτλ. Επομένως, πρέπει να κατανοήσουμε ότι με τη συμφωνία του Eurogroup, επιβλήθηκε στη χώρα μας ακόμα ένα μνημόνιο, πολύ χειρότερο από αυτά της προηγούμενης δεκαετίας.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει προβλέψει ότι χρειάζονται άμεσα για το 2020 1.5 τρισεκατομμύρια ευρώ και ακόμα 1 τρις. για το 2021. Επομένως, τώρα γίνεται αντιληπτό ότι το πακέτο στήριξης των 540 δις, πέρα από το γεγονός ότι τα περισσότερα αποτελούν δάνεια, είναι πλήρως ανεπαρκές για να αντιμετωπιστεί η οικονομική ύφεση που θα κυμαίνεται σε πολύ υψηλά ποσοστά, που όμοιά του δεν υπήρξαν στο παρελθόν.

Οι χώρες της ΕΕ βρίσκονται σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι, καθώς μόλις φάνηκαν τα πρώτα ψήγματα αντιμετώπισης της κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας, η κρίση του κορωνοϊού τις φέρνει ξανά αντιμέτωπες με μια οικονομική καταστροφή. Την ίδια στιγμή, η Γερμανία ανακοίνωσε ένα πακέτο στήριξης της οικονομίας της, της τάξης των 1.3 τρισεκατομμυρίων. Δηλαδή, η ίδια χώρα που απαρνείται την έκδοση ευρωομολόγων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να αμοιβαιοποιηθεί το χρέος και να το επωμιστούν όλοι ισότιμα και στέκεται πρωτοστάτης στη χορήγηση ενός ανεπαρκούς πακέτου, διαθέτει για τον εαυτό της ένα ποσό υπερδιπλάσιο του ποσού που διατίθεται για όλες τις χώρες της ΕΕ μαζί. Εννοείται ότι θα χρησιμοποιήσει και τα ποσά που της αναλογούν από το πακέτο του Eurogroup.

Αξιοσημείωτο είναι ότι το κοινό ανακοινωθέν αναφέρει ότι αποφασίστηκε η σύσταση ενός Ταμείου Ανασυγκρότησης, με χρηματοδότηση από «καινοτόμα ευρωπαϊκά εργαλεία». Αυτό στάθηκε ως αφορμή για να ξεκινήσει η θριαμβολογία των «χωρών των 9», που πρότειναν αρχικά την έκδοση ευρωομολόγων. Βέβαια, οι πανηγυρισμοί τους είναι αναίτιοι, καθώς η συμφωνία του Eurogroup αποτελεί ένα τεράστιο οικονομικό κενό. Αποτελεί ένα λεκτικό τέχνασμα για να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εσωτερική κατανάλωση από τις χώρες που αποτελούσαν τον ακρογωνιαίο λίθο της πρότασης για έκδοση ευρωομολόγου. Η ασάφεια που δημιουργήθηκε από τον όρο «ταμείο ανασυγκρότησης» παραπέμπει για το μέλλον τη σύλληψη της μορφής, τους όρους και τους τρόπους χρηματοδότησής του.

Αν αυτό το ταμείο, έχει ακόμα τη μορφή μιας δανειστικής μηχανής, θα συνεχίσει να αυξάνει το δημόσιο χρέος και θα αυξάνεται η υπερχρέωση. Αυτό συνεπάγεται με νέους δανεισμούς όπως προαναφέρθηκε και σημαίνει την πραγμάτωση νέων αντιλαϊκών μέτρων λιτότητας στο πλαίσιο ενός νέου Μηχανισμού Στήριξης, που απλά θα καμουφλαριστεί.

Τα περί «καινοτόμων εργαλείων» και συναφή δεν αποτελούν τίποτα άλλο από παραπετάσματα καπνού για να καλυφθεί η αδυναμία της ΕΕ να υποστηρίξει την «ευρωπαϊκή αλληλεγγύη», που στο οικονομικό μέρος δεν διαφαίνεται σε κανένα σημείο. Ούτε οι φθηνές πιστώσεις, ούτε τα 2.7 δις ευρώ, μπορούν να σώσουν τις χώρες της ΕΕ από μια βέβαιη οικονομική ύφεση. Η ΕΕ επιβάλλεται να αντιληφθεί ότι πρέπει να αποτελέσει τον θεμέλιο λίθο αντιμετώπισης κοινών κρίσεων. Όσο δεν κινείται προς αυτή την κατεύθυνση, αυξάνονται οι ρίξεις στο εσωτερικό της και προκαλείται ο αναμενόμενος ευρωσκεπτικισμός. Οι κυβερνήσεις της Ιταλίας, της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας κτλ, μετέβησαν στο Eurogroup ως εισηγητές ενός ριζοσπαστικού τρόπου για αμοιβαιοποίηση του χρέους και επέστρεψαν με δάνεια επί δανείων που οδηγούν τις χώρες με μαθηματική ακρίβεια σε νέα μνημόνια. Τα ημίμετρα που αποφασίστηκαν πρόκειται να δημιουργήσουν ένα τεράστιο οικονομικό κενό. Είναι πιθανόν να χρειαστεί να επέμβει η ΕΚΤ για να καλύψει αυτό το κενό και να εξισορροπήσει όσο γίνεται τις ανεπαρκείς αποφάσεις του Eurogroup.

Γραφείο Τύπου
Π.Ε.Ο.Φ Θεσσαλονίκης