Με την έναρξη των Βαλκανικών πολέμων, η Αλβανία υποστήριξε τις μεγάλες δυνάμεις απέναντι στους Νεότουρκους, καθώς τα συμφέροντα της ήταν προσκείμενα προς αυτή την κατεύθυνση. Ακολούθως, με τη λήξη των Βαλκανικών Πολέμων, η Αλβανία αναγνωρίζεται ως ανεξάρτητο κράτος με την Συνθήκη του Λονδίνου (1913) και με το πρωτόκολλο της Φλωρεντίας (1913), της παραχωρείται η περιοχή της Βορείου Ηπείρου.
Η Ελληνική κυβέρνηση, αρχικά αντιδρά και δεν δέχεται να παραχωρήσει την Β. Ήπειρο στην Αλβανία. Όμως με το ανανεωμένο πρωτόκολλο της Φλωρεντίας (1914), η Ελλάδα αναγκάζεται να την παραχωρήσει, καθώς δεν θα αναγνωριζόταν η κυριαρχία της στα νησιά Ίμβρου, Τένεδου και Καστελόριζου. Επίσης, οι Μεγάλες Δυνάμεις ζητούν από την Ελλάδα να μην ενθαρρύνει οποιασδήποτε μορφής αντιδράσεις από τους κατοίκους της περιοχής. Η ελληνική κυβέρνηση αναγκάζεται να αποσύρει τα στρατεύματά της από την περιοχή, αλλά προτού το πράξει ζητά από τις Μεγάλες Δυνάμεις όπως εγγυηθούν την ασφάλεια των πληθυσμών.
Έτσι, σταδιακά αποχώρησαν τα στρατεύματα. Οι Βορειοηπειρώτες αρνήθηκαν να συμβιβαστούν με αποτέλεσμα στις 28 Φεβρουαρίου 1914 να επαναστατήσουν και να ιδρύσουν την προσωρινήκυβέρνηση της Βορείου Ηπείρου με πρόεδρο τον Γεώργιο Χριστάκη – Ζωγράφου και με πρωτεύουσα του αυτόνομου κράτους το Αργυρόκαστρο. Οι Βορειοηπειρώτες πίστευαν ότι είχαν προδοθεί από το Ελληνικό κράτος καθώς αποχώρησε από την περιοχή, αλλά και για τον λόγο ότι το τελευταίο δεν τους εφοδίαζε με όπλα προκειμένου να αντισταθούν ενάντια στους Αλβανούς. Οι περιοχές Αργυρόκαστρο, Χειμάρρα, Δέλβινο, Άγιοι Σαράντα και Πρεμετή ήταν κάτω από τη διοίκηση της αυτόνομηςΒορείας Ηπείρου.
Μετά την αποχώρησή του Ελληνικού στρατού ξέσπασαν ταραχές ανάμεσα στις Αλβανικές και Ελληνικές Βορειοηπειρωτικές δυνάμεις. Μετά από σφοδρές μάχες, οι Ηπειρώτες κατάφεραν να πάρουν στον έλεγχο τους και τις περιοχές Ερσέκα, την περιοχή Κολωνίας και την Κορυτσά. Με την παλικαρίσια αντίσταση των Βορειοηπειρωτών, η Αλβανία αναγκάζεται να κατέλθει σε συμφωνία όπου στις 17 Μαΐου το 1914 υπογράφεται το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας. Με αυτή τη συμφωνία αναγνωριζόταν επίσημα από την Αλβανία η Αυτονομία της περιοχής υπό την αιγίδα του Πρίγκιπα Βηντ της Αλβανίας, ο οποίος δεν είχε ιδιαίτερες αρμοδιότητες.
Η αλβανικήκυβέρνηση θα είχε το δικαίωμα να διορίζει και να απολύει τους κυβερνήτες και τους ανωτέρους υπαλλήλους. Επίσης, η συμφωνία προέβλεπε όπως στη χωροφυλακή στρατολογούνται μόνο αυτόχθονες και απαγορευόταν η παραμονή στρατιωτικών δυνάμεων, οι οποίες δεν αποτελούνταν από ντόπιους εκτός και αν υπήρχε επανάσταση ή πόλεμος. Ακόμη, προέβλεπε στα σχολεία να διδάσκεται η Ελληνική γλώσσα και μόνο στις τρείς πρώτες τάξεις του δημοτικού η Αλβανική παράλληλα με την Ελληνική. Το μάθημα των θρησκευτικών θα διδασκόταν στα Ελληνικά. Η κυβέρνηση της Βορείου Ηπείρου ζήτησε από τις Μεγάλες Δυνάμεις όπως εγγυηθούν για το πρωτόκολλο.
Την 1 Ιουνίου, οι Μεγάλες Δυνάμεις επικυρώνουν το πρωτόκολλο και λίγες μέρες αργότερα, στις 23 Ιουνίου το 1914, η Αλβανικήκυβέρνηση τοαποδέχεται και παραδίδει το επίσημοέγγραφο του πρωτοκόλλου στην αυτόνομηκυβέρνηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κάτοικοι της Χειμάρρας δεν ήταν υπέρ του πρωτοκόλλου, καθώς επιθυμούσαν την άμεση Ένωση με την Ελλάδα (Ένωσις ή Θάνατος). Λίγες μέρες μετά, τέθηκε σε εφαρμογή το πρωτόκολλο αλλά λόγω της έναρξης του Α’ Παγκοσμίου πολέμου δεν λειτούργησε. Το ίδιο συνέβη και μετά τη λήξη του πολέμου, αν και δεν αναιρέθηκε ποτέ με κάποια άλλη συμφωνία.
Ως φοιτητές και ως ενεργοί πολίτες, οφείλουμε να έχουμε άσβεστους στη μνήμη μας τους αγώνες του απανταχού Ελληνισμού, αλλά και να στηρίζουμε την κάθε προσπάθεια επιβίωσης του. Όσοι στοχεύουν την εξαφάνιση κάθε Ελληνικού στοιχείου από περιοχές που νόμιμα ανήκουν στο ελληνικό κράτος και είναι πέρα για πέρα Ελληνικές θα μας βρουν μπροστά τους.
Η Βόρειος Ήπειρος είναι μια από τις πλέον πονεμένες πατρίδες του Ελληνισμού. Παρόλα αυτά και παρά την αδιανόητη αντιμετώπιση που έτυχε από το ελλαδικό κράτος, οι αδελφοί μας δεν ξέχασαν ποτέ την Ελλάδα. Ως Έλληνες Κύπριοι, κατανοούμε απόλυτα τον πόνο των Βορειοηπειρωτών που δεν μπορούν να ζήσουν Ελεύθεροι στην πατρίδα τους. Κατανοούμε τα προβλήματα στη διατήρηση της Εθνικής Μειονότητας και υποσχόμαστε ότι σε κάθε αγώνα που θα χρειαστεί θα είμαστε δίπλα τους.
Γραφείο Τύπου
Π.Ε.Ο.Φ. Θεσσαλονίκης
