Την ίδια στιγμή που η Τουρκία αντιμετωπίζει προβλήματα τόσο στην οικονομία, όσο και στην εξωτερική της πολιτική σε Λιβύη και Συρία, η νέα πανδημία του κορωνοϊού εξαπλώνεται σε μεγάλο βαθμό στην έκταση της χώρας. Ωστόσο, ενώ οι πρώτοι Τούρκοι πολίτες προσβάλλονταν από τον ιό, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μιλούσε για μια «άτρωτη Τουρκία». Αρνούμενος, λοιπόν, να παρουσιάσει τα πραγματικά στοιχεία σε σχέση με τον κορωνοϊό στο εσωτερικό της χώρας, προκειμένου να μην προσβάλει την ισχυρή εικόνα της Τουρκίας, προσπαθούσε να στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας σε ενέργειες που έπραττε μετά από επιπόλαιες αποφάσεις.
Με την εξάπλωση του κορωνοϊού σε χώρες πέραν της Κίνας, ο Τούρκος Πρόεδρος παρουσίαζε την νέα πανδημία ως μια ελεγχόμενη κατάσταση, που δεν θα έπληττε το εσωτερικό της χώρας. Αυτό, όμως, δεν επρόκειτο να συμβεί, ενώ η Τουρκία διατηρεί ανοιχτά σύνορα με το Ιράν, που αποτελεί τη δεύτερη χώρα που πλήγηκε σε τόσο μεγάλο βαθμό από τον ιό. Παρά τις προειδοποιήσεις που υπήρξαν σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Ερντογάν δεν ήταν προετοιμασμένος να αντιμετωπίσει ακόμα μια μεγάλη κρίση που θα απασχολούσε τη χώρα του. Η συνεχής ύφεση της τουρκικής οικονομίας είχε ως αποτέλεσμα να οδηγήσει τον τουρκικό λαό σε αμφισβητήσεις σχετικά με τις ικανότητες του Ερντογάν που θέλει να παρουσιάζεται ως «μεγάλος ηγέτης». Έτσι, προτίμησε να αποκρύψει τα γεγονότα και ξεκίνησε να τιμωρεί όσους προσπάθησαν να διαδώσουν την αλήθεια. Είναι γεγονός ότι Τούρκοι δημοσιογράφοι που επέκριναν τη λανθασμένη διαχείριση της κυβέρνησης σε σχέση με το ζήτημα, συνελήφθησαν από το καθεστώς Ερντογάν.
Όμως, όπως ήταν αναμενόμενο ο κορωνοϊός χτύπησε την Τουρκία σε βαθμό μεγαλύτερο απ’ ότι θα ήλπιζε ο Τούρκος ηγέτης. Έτσι, στην προσπάθειά του να «καθησυχάσει» τον λαό, αποφάσισε στα τέλη Μαρτίου τη διοχέτευση 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων ενεργοποιώντας κεφάλαια με το πακέτο «Ασπίδα Οικονομικής Σταθερότητας», για στήριξη της τουρκικής οικονομίας, την ίδια στιγμή που λάμβανε μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Αν, όμως, δεν υπήρχε όντως σοβαρό πρόβλημα στη χώρα όπως ο ίδιος δήλωνε, θα έπρεπε να στραφεί αρχικά στη λήψη κάποιων προληπτικών μέτρων, προκειμένου να αποκλειστεί κάθε σοβαρός κίνδυνος και αργότερα να ανακοινώσει μέτρα σε σχέση με την οικονομία της χώρας, που θα επλήττετο λόγω της εξάπλωσης του κορωνοϊού. Το γεγονός ότι λάμβανε μέτρα αντιμετώπισής του ταυτόχρονα με την ανακοίνωση του πακέτου, υποδεικνύει τις σοβαρές ανησυχίες της τουρκικής κυβέρνησης, που ο Ερντογάν δεν ήθελε να φέρει στην επιφάνεια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο της οικονομικής στήριξης, ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Τούρκου ηγέτη εκστρατεία συγκέντρωσης χρημάτων για όσους πλήττονται από την πανδημία. Ο Τούρκος Πρόεδρος απηύθυνε έκκληση προς τους πολίτες της χώρας για ενίσχυση της προσπάθειας και δήλωσε ότι θα στηρίξει την εκστρατεία προσφέροντας επτά μηνιαίους μισθούς του. Το γεγονός στάθηκε ως αφορμή για κατηγορίες κατά του Ερντογάν από την αντιπολίτευση, αφού παρόμοιες πρωτοβουλίες συγκέντρωσης χρημάτων που εκφράστηκαν νωρίτερα σε έντεκα δήμους της χώρας, απαγορεύθηκαν μετά από απόφαση του Προέδρου. Όλοι οι εν λόγω δήμοι, πρόσκεινται στο αντιπολιτευόμενο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα. Φαίνεται, λοιπόν, ότι ο πραγματικός στόχος του Ερντογάν είναι να πλήξει τους δύο σημαντικότερους πολιτικούς αντιπάλους του, τους δημάρχους Κωνσταντινούπολης και Άγκυρας, οι οποίοι πριν την ανακοίνωση της απόφασης, κατάφεραν να συγκεντρώσουν ένα αξιοσημείωτο ποσό, το οποίο όμως δεν έφτασε ποτέ στους πληγέντες, αφού ο Τούρκος Υπουργός Εσωτερικών, Σουλεϊμάν Σοϊλού, προχώρησε σε πάγωμα των τραπεζικών λογαριασμών που διοχετεύονταν τα χρήματα.
Είναι η πρώτη φορά μέσα στα χρόνια διοίκησης του Ερντογάν, που μεγάλη μερίδα του τουρκικού πληθυσμού επικρίνει σε τόσο μεγάλο βαθμό τον ηγέτη του, ο οποίος δύσκολα θα ανακτήσει την εμπιστοσύνη του λαού του, αναφερόμενος στις γεωπολιτικές επιδιώξεις της Τουρκίας. Είναι, λοιπόν, μια κατάλληλη περίοδος για τη Δύση για να παραμερίσει την Τουρκία αφού τον τελευταίο καιρό η τελευταία ενίσχυσε τις σχέσεις της με τη Ρωσία, ασχέτως αν αναπτύχθηκε κρίση στις σχέσεις των δύο χωρών μετά τις τελευταίες εξελίξεις.
Ο Ερντογάν βρίσκεται σε μια κρίσιμη περίοδο, που θα κρίνει την μετέπειτα πορεία του στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας. Ωστόσο, ένας ηγέτης που στοχεύει σε στρατηγική υπερεξάπλωση των δυνάμεων της χώρας του, δεν πρόκειται να υποχωρήσει τόσο εύκολα. Παρά την απομάκρυνση μεταναστών και προσφύγων από τα ελληνοτουρκικά σύνορα στο πλαίσιο των μέτρων αντιμετώπισης του κορωνοϊού, αυτοί παραμένουν υπό τον στενό έλεγχο της Τουρκίας. Δεν είναι τυχαία η δήλωση του Τούρκου Υπουργού Εσωτερικών, με την οποία απείλησε την Ελλάδα και την Ευρώπη ότι με το τέλος της κρίσης της πανδημίας, οι μετανάστες θα επιστρέψουν. Άλλωστε, μετά και τις τελευταίες αποτυχίες των τουρκικών δυνάμεων σε Συρία και Λιβύη, το μεταναστευτικό αποτελεί το δυνατότερο όπλο της Τουρκίας σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής.
Οι τουρκικές προκλήσεις φαίνεται να συνεχίζονται συστηματικά και στο Αιγαίο, αφού στα τέλη Μαρτίου παρατηρήθηκαν προκλητικές υπερπτήσεις από τουρκικά μαχητικά πάνω από ελληνικά νησιά του Αιγαίου. Επίσης, στις αρχές Απριλίου παρουσιάστηκε τουρκικό δεξαμενόπλοιο μεταξύ Σάμου και Ικαρίας, ενώ ακολούθησε έκδοση NAVTEX από την Τουρκία που προειδοποιούσε την Ελλάδα να μην προχωρήσει σε ελέγχους σε ύποπτα πλοία για μεταφορά μεταναστών ή όπλων.
Σχετικά με την Ανατολική Μεσόγειο, τουρκικά ΜΜΕ προανήγγειλαν πρόσφατα έρευνες τόσο στην κυπριακή ΑΟΖ, όσο και στην περιοχή που καθορίζεται από το παράνομο μνημόνιο μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στο δεύτερο μισό του 2020. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι το τουρκικό ερευνητικό «Oruc Reis» επιστρέφει στην κυπριακή ΑΟΖ για έρευνες μέχρι τις 10 Ιουνίου, σύμφωνα με νέα τουρκική NAVTEX, ενώ το ερευνητικό «Barbaros» παραμένει νότια της Κύπρου.
Όσον αφορά τη Λιβύη, σύμφωνα με πηγές, ενεπλάκη το τουρκικό φορτηγό πλοίο «PRAY», το οποίο απέπλευσε μέσα στον Μάρτη από λιμάνι της Κωνσταντινούπολης με προορισμό τη Λιβύη. Εκτιμάται ότι το φορτίο του περιείχε τουρκικά αντιαεροπορικά συστήματα με σκοπό την ενίσχυση των δυνάμεων του ηγέτη της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, Φαγέζ αλ Σάραζ. Το πλοίο εντοπίστηκε από γαλλική φρεγάτα στο πλαίσιο της νατοϊκής επιχείρησης «Sea Guardian», για τον έλεγχο της τήρησης του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη. Επίσης, πριν από λίγες μέρες παραδόθηκε υγειονομικό υλικό από τον πρέσβη της Τουρκίας στην Τρίπολη, Σερχάτ Ακσέν, στον Υφυπουργό Υγείας της λιβυκής κυβέρνησης, το οποίο έστειλε η Τουρκία στο πλαίσιο της καταπολέμησης του κορωνοϊού, ως ένδειξη αλληλεγγύης προς τον «αδελφικό λαό της Λιβύης».
Όπως φαίνεται λοιπόν, ο Ερντογάν θα συνεχίσει να διεκδικεί τα τουρκικά συμφέροντα που μπορεί να αποκομίσει από την παρουσία των τουρκικών δυνάμεων σε Έβρο, Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Λιβύη, ενώ δεν πρόκειται να αποχωρήσει από την Μέση Ανατολή μέχρις ότου εξαλείψει τις κουρδικές δυνάμεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή και εξασφαλίσει το μερίδιό του από τη Συρία. Παρά τις πρόσφατες ήττες που δέχθηκαν οι τουρκικές δυνάμεις κυρίως στη Συρία, φαίνεται ξεκάθαρα ότι ο Ερντογάν θα επιδιώκει την ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στις εν λόγω περιοχές. Ωστόσο, είναι πολύ πιθανόν να προχωρήσει σε αναδίπλωση της εξωτερικής πολιτικής του δεχόμενος πιέσεις από τις μεγάλες δυνάμεις, δεδομένης της αποδυνάμωσής του που προέκυψε από τους λανθασμένους χειρισμούς στην εσωτερική του πολιτική. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η ελληνική πλευρά δεν θα έπρεπε να καθησυχαστεί με την κρίση που επικρατεί στον πολιτικό κόσμο της Τουρκίας, αλλά να καταστεί πιο έτοιμη να αντιμετωπίσει τις επερχόμενες τουρκικές παραβιάσεις.
Γραφείο Τύπου
Π.Ε.Ο.Φ Θεσσαλονίκης
